Η αναζήτηση

"Το πραγματικό ταξίδι ανακάλυψης δεν έγκειται στο να αναζητάς νέους τόπους, αλλά στο να αποκτήσεις καινούργιο βλέμμα..."

Μαρσέλ Προυστ

Οικοκοινότητες στην Ρωσία

 

Του Vegar Bakke Larsen (περιοδικό Kultur Verk)

Η Ρωσία ήταν πάντοτε και παραμένει μια άγνωστη χώρα. Κυρίως επειδή οι περισσότεροι άνθρωποι στην δυτική Ευρώπη δεν έχουν πλήρη εικόνα από τα μέσα ενημέρωσης για το τι συμβαίνει στα ανατολικά. Πρόκειται για την μεγαλύτερη χώρα στον κόσμο με το μικρότερο εξωτερικό χρέος ανά κάτοικο. Μεγάλη αλλά όχι και τόσο ισχυρή πια, με απέραντες αγροτικές εκτάσεις, αναφέρεται ως Μητέρα Ρωσία από τους Ρώσους. Οι Βίκινγκς την αποκαλούσαν Gardarike, το οποίο μεταφράζεται ως αγροτική γη. Μια γη, όπου οι άνθρωποι και ο φυσικός πλούτος ήταν το επίκεντρο της ανάπτυξής της.
Το 2015 άρχισε να μας γίνεται γνωστή μια εν εξελίξει πράσινη επανάσταση στη Ρωσία. Μια αθόρυβη πράσινη επανάσταση όπως την αποκαλώ. Φαίνεται ότι η Ρωσία είναι η χώρα με τον μεγαλύτερο αριθμό ανθρώπων που κατοικούν σε οικοκοινότητες. Αυτή ακριβώς η υπόθεση παρουσιάζει μεγάλο ενδιαφέρον, γιατί ως τώρα είναι γνωστό ότι η ήπειρος με τα περισσότερα οικολογικά χωριά είναι η Νότια Αμερική, λόγω κλίματος. Το ότι η Ρωσία, έχει τόσα πολλά οικολογικά χωριά, είναι πράγματι παράξενο μιας και ως χώρα δεν έχει να επιδείξει και το καλύτερο κλίμα. Γιατί λοιπόν οι Ρώσοι είναι από τους καλύτερους λαούς στις οικοκοινότητες;

Μιγιαμότο Μουσάσι: Το βιβλίο των 5 δαχτυλιδιών

Ο κλασσικός οδηγός των Σαμουράι για την τέχνη της Στρατηγικής

Ο Μιγιαμότο Μουσάσι, ο «Άγιος του Σπαθιού» όπως τον έχουν ονομάσει, είναι ίσως ο διασημότερος Σαμουράι της φεουδαρχικής Ιαπωνίας, ένας άνθρωπος που έζησε μια ζωή γεμάτη κινδύνους, ακροβατώντας συνεχώς ανάμεσα στην ζωή και στον θάνατο, ταυτόχρονα στρατιώτης, καλλιτέχνης, φιλόσοφος και ερημίτης μοναχός. Το Γκόριν νο σο, ή Βιβλίο των Πέντε Δαχτυλιδιών άφησε το όνομά του αθάνατο και θεωρείται σήμερα ένα από τα σημαντικότερα έργα της Ιαπωνικής φιλοσοφίας πάνω στην τέχνη της σπαθασκίας και του πολέμου. Όπως βεβαιώνει και ο ίδιος ο Μουσάσι, οι περισσότερες από τις οδηγίες που περιέχει ισχύουν τόσο για μονομαχίες μεταξύ δύο πολεμιστών, όσο και σε συγκρούσεις μεταξύ δυο μεγάλων στρατών, αφήνει δε σε πολλά σημεία να εννοηθεί ότι οι οδηγίες αυτές μπορούν να έχουν εφαρμογή και σε οποιοδήποτε άλλο ανθρώπινο εγχείρημα. Αυτός είναι άλλωστε και ο λόγος για τον οποίο το Βιβλίο των Πέντε Δαχτυλιδιών αποτελεί στις μέρες μας αντικείμενο ενδελεχούς μελέτης όχι μόνο για μαθητές των πολεμικών τεχνών αλλά και για πολιτικούς, επιχειρηματίες, ελεύθερους επαγγελματίες και διανοούμενους, τόσο στην Ασία όσο και στον Δυτικό Κόσμο. Η έκδοση είναι εμπλουτισμένη με πολλές πρωτότυπες σημειώσεις που ρίχνουν φως στα πιο δυσνόητα σημεία του κειμένου και αποκαλύπτουν την φιλοσοφία αλλά και τον τρόπο ζωής των Σαμουράι.

Ο Μιγιαμότο Μουσάσι, γεννήθηκε γύρω στο 1584, μυήθηκε στην τέχνη του πολέμου αλλά και του βουδιστικού μοναχισμού, σκότωσε τον πρώτο του αντίπαλο σε μονομαχία σε ηλικία μόλις δεκατριών ετών, και πριν κλείσει τα τριάντα είχε μονομαχήσει με εξήντα αντιπάλους χωρίς να νικηθεί ούτε μια φορά. Έλαβε μέρος σε πολλές από τις μεγάλες μάχες που έκριναν το μέλλον της Ιαπωνίας, περπάτησε την χώρα από άκρη σε άκρη και, λίγο πριν πεθάνει, αποφάσισε να καταγράψει το απαύγασμα γνώσεων και εμπειριών που είχε συγκεντρώσει στην διάρκεια της ζωής του στο Βιβλίο των Πέντε Δαχτυλιδιών. Σύμφωνα με την παράδοση, στις 13 Ιουνίου 1645, την στιγμή που ένιωθε πως είχε έρθει το τέλος του, έβαλε να τον σηκώσουν όρθιο, να σφίξουν το ζωνάρι του και να περάσουν μέσα το κοντό σπαθί του. Ύστερα κάθισε, κρατώντας το μακρύ σπαθί του στο αριστερό χέρι και ένα ραβδί στο δεξί, και ξεψύχησε σε αυτή την θέση.

Λυκώρεια: Μιγιαμότο Μουσάσι: "Ο δρόμος του Σαμουράι"

Περιεχόμενα:

• Χάρτης της Ιαπωνίας
• Για το βιβλίο και την μετάφραση στα Ελληνικά
• Το βιβλίο των Πέντε Δαχτυλιδιών
• Πρόλογος
• Το Ειλητάριο της Γης
• Το Ειλητάριο του Νερού
• Το Ειλητάριο της Φωτιάς
• Το Ειλητάριο του Ανέμου
• Το Ειλητάριο του Κενού
• Παράρτημα: Ντοκόντο, το Μοναχικό Μονοπάτι

Εκδόσεις Eurobooks. Σελίδες 131. Μετάφραση: Θωμάς Μαστακούρης. Τιμή: 12 ευρώ.

Νίτσε: Πέρα από το καλό και το κακό

(αποσπάσματα)
Το ευρωπαϊκό υβρίδιο ανθρώπου -ένας αρκετά άσχημος πληβείος, χρειάζεται σίγουρα μια ενδυμασία: χρειάζεται την ιστορία σα ντουλάπα για τις ενδυμασίες του. Αντιλαμβάνεται, βέβαια, ότι καμιά δεν του ταιριάζει απόλυτα -αλλάζει και ξαναλλάζει. Ας δει κανείς τον 19 αι. σε σχέση μ' αυτές τις γρήγορες προτιμήσεις κι αλλαγές της μασκαράτας του στιλ· ας δει επίσης τις στιγμές της απελπισίας, επειδή «τίποτε δεν μας ταιριάζει». Μάταια παρουσιαζόμαστε σα ρομαντικοί ή κλασικοί ή φλωρεντινοί ή μπαρόκ ή «εθνικοί», στα ήθη και στις τέχνες: τίποτε «δε μας πηγαίνει»! Το «πνεύμα» όμως, ειδικά το «ιστορικό πνεύμα», βλέπει πλεονέκτημα ακόμη και σ' αυτή την απελπισία: ξανά και ξανά δοκιμάζουμε ένα άλλο κομμάτι του παρελθόντος και της ξενικότητας, το φοράμε, το βγάζουμε και προπαντός το μελετάμε -είμαστε η πρώτη μελετηρή εποχή στο θέμα των ενδυμασιών, εννοώ των ηθικών, των άρθρων πίστης, των καλλιτεχνικών γούστων και των θρησκειών, προετοιμασμένοι όπως καμιά άλλη εποχή για το καρναβάλι του μεγάλου στιλ, για το πιο πνευματώδες αποκριάτικο γέλιο κι ευθυμία για τα υπερβατικά ύψη της ύψιστης ανοησίας και της γενικής αριστοφανικής κοροϊδίας. Ίσως να 'χουμε ανακαλύψει ακριβώς εδώ τη περιοχή της επινόησής μας, τη περιοχή που κι εμείς ακόμη μπορούμε να 'μαστε πρωτότυποι, ίσως επίσης παρωδοί της παγκόσμιας ιστορίας και παλιάτσοι του Θεού -ίσως να εξακολουθεί να 'χει κάποιο μέλλον ακριβώς το γέλιο μας, σήμερα που τίποτε δεν έχει πια μέλλον!
Η ιστορική αίσθηση (ή η ικανότητα να μαντεύουμε γρήγορα την ιεραρχία των αξιολογήσεων σύμφωνα με τις οποίες ένας λαός, μια κοινωνία, έν ανθρώπινο ον έχει ζήσει, το «μαντικό ένστικτο» για τις σχέσεις αυτών των αξιολογήσεων, για τη σχέση της αυθεντίας των αξιών με την αυθεντία των ενεργών δυνάμεων): αυτή η ιστορική αίσθηση, για την οποία εμείς οι Ευρωπαίοι μπορούμε να ισχυριζόμαστε πως είναι ειδικότητά μας, ήρθε σε μας ως επακολούθημα της τρελής και μαγεμένης ημιβαρβαρότητας στην οποία είχε περιέλθει η Ευρώπη λόγω της δημοκρατικής ανάμειξης των τάξεων και των φυλών, μόνον ο 19 αι. ξέρει αυτή την αίσθηση, ως έκτη του αίσθηση. Το παρελθόν κάθε μορφής και τρόπου ζωής, κουλτουρών που παλιότερα βρίσκονταν κοντά η μια στην άλλη, πάνω στην άλλη, κυλά μέσα σε μας, τις «μοντέρνες ψυχές», τα ένστικτά μας τώρα αναρρέουν προς όλες τις κατευθύνσεις, εμείς οι ίδιοι είμαστε ένα είδος χάους: στο τέλος, όπως είπα πιο πριν, το «πνεύμα» βλέπει το πλεονέκτημά του σε όλα αυτά.
Μέσω της ημιβαρβαρότητάς μας στο σώμα και στις επιθυμίες έχουμε κρυφή πρόσβαση παντού όπου δεν είχε μια ευγενής εποχή και προπαντός πρόσβαση στο λαβύρινθο των ανολοκλήρωτων κουλτουρών και σε κάθε ημιβαρβαρότητα που υπήρξε μέχρι τώρα πάνω στη γη και στο βαθμό που το σημαντικότερο μέρος της ανθρώπινης κουλτούρας μέχρι τώρα ήταν ημιβαρβαρότητα, η «ιστορική αίσθηση» σημαίνει σχεδόν την αίσθηση και το ένστικτο για καθετί, το γούστο και τη γλώσσα για καθετί: πράμα που αποδεικνύει πως είναι μια μη ευγενής αίσθηση.

Το ιερό και το βέβηλο

Ο Mircea Eliade αναφέρει ότι με την καθιέρωση των τελετών ο άνθρωπος κατορθώνει να ανανεώνει τον εαυτό του και να ενδυναμώνει τις σχέσεις του με το περιβάλλον του. Οι τελετουργίες έχουν τη δύναμη να διακόπτουν τον βέβηλο χρόνο με περιόδους ιερού χρόνου, με την ίδια έννοια που η εικόνα ενός ναού πάνω σ’ ένα βράχο ή έναν λόφο διακόπτει τον συνεχή οριζόντιο χώρο και δείχνει στον άνθρωπο τον δρόμο της κάθετης διάστασης, τον δρόμο του ιερού. Ο J. P.Vernant αναφέρει ότι η τελετή, με το τυπικό και τις κινήσεις, βοηθά τον άνθρωπο να επιστρέψει στις αρχές των πραγμάτων. Επιπλέον αφυπνίζει τον άνθρωπο και του επιτρέπει να ανανεωθεί και να υπερνικήσει τη φθορά που προκαλεί η καθημερινότητα.
Στις παραδοσιακές κοινωνίες οι τελετές είχαν ως σκοπό να ενώσουν τον ουρανό με τη γη και να διατηρήσουν την κοσμική τάξη του ουρανού πάνω στη γη. Ο ναός με τον βωμό αναπαρίστανε μορφικά πάνω στη γη τον ιδεατό κόσμο του ουρανού, ενώ οι τελετές ζωογονούσαν τον ναό στη ροή του χρόνου και μ' αυτόν τον τρόπο αποκαθιστούσαν την αρμονία που απειλούνταν καθημερινά από τις δυνάμεις του χάους.

Στη λέσχη

Carl Jung: Οι αλλαγές ξεκινούν από τα άτομα

Στην ιστορία διαγράφεται η σταδιακή ανάδυση νέων ρευμάτων ιδεών. Έχουμε όμως την τάση να μετατρέπουμε τις ιδέες σε «ισμούς» και σε «μεγάλα σωτήρια» σχέδια τα οποία όμως είναι πολύ μακράν της αρχικής ιδέας από την οποία εμπνεύστηκαν. Έτσι, το ότι «το μεγάλο σχέδιο αποτυγχάνει, αυτό οφείλεται στο ότι ο άνθρωπος είναι μια αποτυχία. Γι’ αυτό δεν χρειάζεται παρά κοινός νους για να αρχίσει κανείς να διορθώνει τον εαυτό του. Αλλά επειδή δεν μπορεί πια να βασίζεται σε εξωτερικές αυθεντίες, πρέπει να γνωρίζει και να κατανοεί την πιο ατομική και μύχια βάση της υποκειμενικής του ύπαρξης για να χτίσει τα θεμέλια του στα αιώνια δεδομένα της ανθρώπινης ψυχής.

Η ορθολογική μας στάση θέλει να μας κάνει να πιστεύουμε ότι μπορούμε να κάνουμε θαύματα με τις οργανώσεις, με την επιβολή νέων νόμων, ή με παρόμοιες καλοπροαίρετες επινοήσεις. Αλλά, στην ουσία, το πνεύμα του έθνους μπορεί να αναθεωρηθεί μόνο με μια αλλαγή στη στάση του ατόμου.

Οι συνέπειες από τη δημιουργία συνθηκών, όπου ο σεβασμός στο άτομο έχει χαθεί και όπου αυτό «εξαφανίζεται ολοκληρωτικά», είναι η επικράτηση της «επικίνδυνης ροπής προς την ομαδική ψυχολογία». Συνέπεια της κυριαρχίας της ψυχολογίας του όχλου είναι ότι η αλλαγή του χαρακτήρα που επέρχεται με την ανάδυση των συλλογικών δυνάμεων είναι καταπληκτική. Ένα ευγενικό και λογικό όν μπορεί να μεταβληθεί σε έναν μανιακό ή σε ένα άγριο κτήνος. Φυσικά, τίποτα δεν θα μπορούσε να εκραγεί από τα βάθη μας εάν δεν υπήρχε μέσα μας. Στην πραγματικότητα, ζούμε συνέχεια επάνω σε ένα ηφαίστειο. Γι’ αυτό ο κάθε άνθρωπος έχει χρέος να συνειδητοποιήσει και να μάθει να χειρίζεται τη σκιά του.

Στις συνθήκες, διάχυτου φόβου, το άτομο εξαφανίζεται ολοκληρωτικά, και κυριαρχεί ένα γενικό αμόκ, μια παγκόσμια και μοιραία δύναμη, που ενάντια στην συντριπτική της επίδραση, το άτομο είναι ανίκανο να αμυνθεί. Αυτές οι συνθήκες δημιουργούν τους όχλους. Όμως, ο όχλος  είναι από την φύση του πάντα ανώνυμος και ανεύθυνος. Μια τέτοια κατάσταση δημιουργεί τις προϋποθέσεις για το συλλογικό έγκλημα.

Η ώριμη αντιμετώπιση των δυνάμεων του ασυνείδητου, είναι ένα πολύ δύσκολο έργο που απαιτεί μεγάλο βαθμό ηθικής ευθύνης. Σχετικά ελάχιστα άτομα μόνο είναι ικανά για μια τέτοια επίτευξη και αυτά δεν είναι πολιτικοί, αλλά οι ηθικοί ηγέτες της ανθρωπότητας. Η συντήρηση και η μεγαλύτερη ανάπτυξη του πολιτισμού στηρίζεται σε αυτά τα άτομα.

Από το βιβλίο «Το αρχέτυπο του ολοκληρωτισμού». Εκδόσεις «Σπαγειρία», 1990.

Κάνε μια θεαματική ζωή!

Nils Adolf Erik Nordenskiöld

 

Στις 22 Ιουνίου του 1878 ο Φινλανδός εξερευνητής Nils Adolf Erik Nordenskiöld με το πλοίο του Vega, ξεκινά ένα περιπετειώδες ταξίδι, άξιο για βιβλίο του Ιουλίου Βέρν. Από το λιμάνι Karlskrona της Σουηδίας θα κάνει για πρώτη φορά τον περίπλου ολόκληρης της Ευρασίας! Εξερευνώντας και τις πιο βόρειες ακτές της, τον Σεπτέμβριο το Vega κόλλησε στους πάγους του Βερίγγειου πορθμού για έναν μήνα, κατόπιν κατέβηκε την θάλασσα της Ιαπωνίας, έπλευσε στον Ινδικό ωκεανό, πέρασε μέσα στην Μεσόγειο, βγήκε από το Γιβραλτάρ στον Ατλαντικό και το επόμενο καλοκαίρι επέστρεψε στην Σουηδία όπου είχε μία ενθουσιώδη υποδοχή. Για έναν ολόκληρο χρόνο ήταν ο πρώτος σύγχρονος Ευρωπαίος που έκανε όλο τον κύκλο της Ευρασιατικής ηπείρου. Του απενεμήθη ο τίτλος του Βαρώνου, έγινε Διοικητής του "Τάγματος του Πολικού Αστέρα" και πρόεδρος της Σουηδικής Ακαδημίας. Το 1883 απέπλευσε πάλι με το αγαπημένο του πλοίο, για να συνεχίσει την εξερεύνηση της Γροιλανδίας.

Θερινό ηλιοστάσιο και πανσέληνος μαζί για πρώτη φορά σε 70 χρόνια

 Αυτή την σημερινή νύκτα, συγκεκριμένα στις 01:34 της Τρίτης 21 Ιουνίου, θα συμβεί αστρονομικά το θερινό ηλιοστάσιο το οποίο μάλιστα φέτος θα συμπέσει με την πανσέληνο με περίπου μισή ώρα διαφορά, στις 02:02. Πρόκειται για μια σύμπτωση που έχει να συμβεί εδώ και 70 περίπου χρόνια! Το θερινό ηλιοστάσιο θα εγκαινιάσει την έναρξη του καλοκαιριού στο βόρειο ημισφαίριο, όπου ανήκει και η χώρα μας, ενώ αντίστοιχα, στο νότιο ημισφαίριο θα συμβεί το χειμερινό ηλιοστάσιο και θα αρχίσει ο χειμώνας.
Το θερινό Ηλιοστάσιο ήταν μια πανάρχαια και πανανθρώπινη εποχιακή γιορτή του Ηλίου. Οι αρχαίοι λαοί, από τα προϊστορικά ακόμη χρόνια, διοργάνωναν πολυήμερες γιορτές και υποδέχονταν το καλοκαίρι με μεγάλες φωτιές τις οποίες διατηρούσαν όλη τη νύκτα του Ηλιοτρόπιου. Οι φωτιές τη νύχτα αυτή έχουν σκοπό να εξαγνίσουν κάθε κακή τροπή, εξασφαλίζοντας στον ήλιο τον αιώνιο δρόμο στο δώμα του ουρανού. Στην Αρχαία Ελλάδα η νύχτα του Ηλιοτρόπιου, ήταν η κοσμική "Πύλη των Θνητών" κατά την οποία οι ψυχές εισέρχονται στον κόσμο για να ξαναγεννηθούν. Υμνούνταν ο Απόλλων Φοίβος Λυκωρεύς, σχετιζόμενος συμβολικά με το πνευματικό Φως και τον εσωτερικό ήλιο του ανθρώπου. Ήταν η γιορτή της ερωτικής μαγείας, με τους νέους να ανταλάσσουν ερωτικούς όρκους στην ύπαιθρο και να πηδούν πάνω από τις φωτιές για να εξαγνίσουν αυτούς τους όρκους αποδιώχνοντας κάθε επιβουλή. Ηταν οι φωτιές της τύχης, πηδώντας πάνω από τις φλόγες τρεις φορές. Οι Δρυίδες των αρχαίων Κελτών της Βρετανίας στο Στόουνχετζ, γιόρταζαν τις "Φωτιές της ακτής". Στα ερείπια του Stonehenge, η ανατολή του θερινού ηλιοστασίου εμφανίζεται στον ορίζοντα σε ευθυγράμμιση με την ογκώδη κύρια πέτρα του μνημείου. Σε όλη την Ευρώπη και Ανατολή οι παραδόσεις των λαών που σχετίζονται με το αστρονομικό αυτό φαινόμενο είναι πάρα πολλές και πλούσιες.
Σήμερα το Ηλιακό Λυκωρειακό μας σύμβολο δεσπόζει πάντα και τιμάται στην ύπαιθρο κατά τις σημαντικές αυτές εορτές για τον άνθρωπο, μεταλαμπαδεύοντας το πνεύμα και μία ζωντανή παράδοση χιλιετιών.

"Το τελετουργικό μιας κοινωνίας δεν μεταβιβάζει μόνο τον πολιτισμό της, αλλά επί πλέον δημιουργεί μια πραγματικότητα η οποία διαφορετικά θα ήταν ανύπαρκτη χωρίς αυτό. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η τελετή είναι κάτι σημαντικότερο για την κοινωνία, απ' ότι έχουμε τις λέξεις για την σκέψη. Γι' αυτήν είναι πολύ πιθανόν να γνωρίζεις κάτι και να βρεις λέξεις να το εκφράσεις. Αλλά είναι αδύνατο να υπάρχουν κοινωνικές σχέσεις χωρίς συμβολικές πράξεις."

 Mary Douglas ("Καθαρότητα και Κίνδυνος")