Το ιερό και το βέβηλο

Ο Mircea Eliade αναφέρει ότι με την καθιέρωση των τελετών ο άνθρωπος κατορθώνει να ανανεώνει τον εαυτό του και να ενδυναμώνει τις σχέσεις του με το περιβάλλον του. Οι τελετουργίες έχουν τη δύναμη να διακόπτουν τον βέβηλο χρόνο με περιόδους ιερού χρόνου, με την ίδια έννοια που η εικόνα ενός ναού πάνω σ’ ένα βράχο ή έναν λόφο διακόπτει τον συνεχή οριζόντιο χώρο και δείχνει στον άνθρωπο τον δρόμο της κάθετης διάστασης, τον δρόμο του ιερού. Ο J. P.Vernant αναφέρει ότι η τελετή, με το τυπικό και τις κινήσεις, βοηθά τον άνθρωπο να επιστρέψει στις αρχές των πραγμάτων. Επιπλέον αφυπνίζει τον άνθρωπο και του επιτρέπει να ανανεωθεί και να υπερνικήσει τη φθορά που προκαλεί η καθημερινότητα.
Στις παραδοσιακές κοινωνίες οι τελετές είχαν ως σκοπό να ενώσουν τον ουρανό με τη γη και να διατηρήσουν την κοσμική τάξη του ουρανού πάνω στη γη. Ο ναός με τον βωμό αναπαρίστανε μορφικά πάνω στη γη τον ιδεατό κόσμο του ουρανού, ενώ οι τελετές ζωογονούσαν τον ναό στη ροή του χρόνου και μ' αυτόν τον τρόπο αποκαθιστούσαν την αρμονία που απειλούνταν καθημερινά από τις δυνάμεις του χάους.

Στη λέσχη

Carl Jung: Οι αλλαγές ξεκινούν από τα άτομα

Στην ιστορία διαγράφεται η σταδιακή ανάδυση νέων ρευμάτων ιδεών. Έχουμε όμως την τάση να μετατρέπουμε τις ιδέες σε «ισμούς» και σε «μεγάλα σωτήρια» σχέδια τα οποία όμως είναι πολύ μακράν της αρχικής ιδέας από την οποία εμπνεύστηκαν. Έτσι, το ότι «το μεγάλο σχέδιο αποτυγχάνει, αυτό οφείλεται στο ότι ο άνθρωπος είναι μια αποτυχία. Γι’ αυτό δεν χρειάζεται παρά κοινός νους για να αρχίσει κανείς να διορθώνει τον εαυτό του. Αλλά επειδή δεν μπορεί πια να βασίζεται σε εξωτερικές αυθεντίες, πρέπει να γνωρίζει και να κατανοεί την πιο ατομική και μύχια βάση της υποκειμενικής του ύπαρξης για να χτίσει τα θεμέλια του στα αιώνια δεδομένα της ανθρώπινης ψυχής.

Η ορθολογική μας στάση θέλει να μας κάνει να πιστεύουμε ότι μπορούμε να κάνουμε θαύματα με τις οργανώσεις, με την επιβολή νέων νόμων, ή με παρόμοιες καλοπροαίρετες επινοήσεις. Αλλά, στην ουσία, το πνεύμα του έθνους μπορεί να αναθεωρηθεί μόνο με μια αλλαγή στη στάση του ατόμου.

Οι συνέπειες από τη δημιουργία συνθηκών, όπου ο σεβασμός στο άτομο έχει χαθεί και όπου αυτό «εξαφανίζεται ολοκληρωτικά», είναι η επικράτηση της «επικίνδυνης ροπής προς την ομαδική ψυχολογία». Συνέπεια της κυριαρχίας της ψυχολογίας του όχλου είναι ότι η αλλαγή του χαρακτήρα που επέρχεται με την ανάδυση των συλλογικών δυνάμεων είναι καταπληκτική. Ένα ευγενικό και λογικό όν μπορεί να μεταβληθεί σε έναν μανιακό ή σε ένα άγριο κτήνος. Φυσικά, τίποτα δεν θα μπορούσε να εκραγεί από τα βάθη μας εάν δεν υπήρχε μέσα μας. Στην πραγματικότητα, ζούμε συνέχεια επάνω σε ένα ηφαίστειο. Γι’ αυτό ο κάθε άνθρωπος έχει χρέος να συνειδητοποιήσει και να μάθει να χειρίζεται τη σκιά του.

Στις συνθήκες, διάχυτου φόβου, το άτομο εξαφανίζεται ολοκληρωτικά, και κυριαρχεί ένα γενικό αμόκ, μια παγκόσμια και μοιραία δύναμη, που ενάντια στην συντριπτική της επίδραση, το άτομο είναι ανίκανο να αμυνθεί. Αυτές οι συνθήκες δημιουργούν τους όχλους. Όμως, ο όχλος  είναι από την φύση του πάντα ανώνυμος και ανεύθυνος. Μια τέτοια κατάσταση δημιουργεί τις προϋποθέσεις για το συλλογικό έγκλημα.

Η ώριμη αντιμετώπιση των δυνάμεων του ασυνείδητου, είναι ένα πολύ δύσκολο έργο που απαιτεί μεγάλο βαθμό ηθικής ευθύνης. Σχετικά ελάχιστα άτομα μόνο είναι ικανά για μια τέτοια επίτευξη και αυτά δεν είναι πολιτικοί, αλλά οι ηθικοί ηγέτες της ανθρωπότητας. Η συντήρηση και η μεγαλύτερη ανάπτυξη του πολιτισμού στηρίζεται σε αυτά τα άτομα.

Από το βιβλίο «Το αρχέτυπο του ολοκληρωτισμού». Εκδόσεις «Σπαγειρία», 1990.

Κάνε μια θεαματική ζωή!

Nils Adolf Erik Nordenskiöld

 

Στις 22 Ιουνίου του 1878 ο Φινλανδός εξερευνητής Nils Adolf Erik Nordenskiöld με το πλοίο του Vega, ξεκινά ένα περιπετειώδες ταξίδι, άξιο για βιβλίο του Ιουλίου Βέρν. Από το λιμάνι Karlskrona της Σουηδίας θα κάνει για πρώτη φορά τον περίπλου ολόκληρης της Ευρασίας! Εξερευνώντας και τις πιο βόρειες ακτές της, τον Σεπτέμβριο το Vega κόλλησε στους πάγους του Βερίγγειου πορθμού για έναν μήνα, κατόπιν κατέβηκε την θάλασσα της Ιαπωνίας, έπλευσε στον Ινδικό ωκεανό, πέρασε μέσα στην Μεσόγειο, βγήκε από το Γιβραλτάρ στον Ατλαντικό και το επόμενο καλοκαίρι επέστρεψε στην Σουηδία όπου είχε μία ενθουσιώδη υποδοχή. Για έναν ολόκληρο χρόνο ήταν ο πρώτος σύγχρονος Ευρωπαίος που έκανε όλο τον κύκλο της Ευρασιατικής ηπείρου. Του απενεμήθη ο τίτλος του Βαρώνου, έγινε Διοικητής του "Τάγματος του Πολικού Αστέρα" και πρόεδρος της Σουηδικής Ακαδημίας. Το 1883 απέπλευσε πάλι με το αγαπημένο του πλοίο, για να συνεχίσει την εξερεύνηση της Γροιλανδίας.

Θερινό ηλιοστάσιο και πανσέληνος μαζί για πρώτη φορά σε 70 χρόνια

 Αυτή την σημερινή νύκτα, συγκεκριμένα στις 01:34 της Τρίτης 21 Ιουνίου, θα συμβεί αστρονομικά το θερινό ηλιοστάσιο το οποίο μάλιστα φέτος θα συμπέσει με την πανσέληνο με περίπου μισή ώρα διαφορά, στις 02:02. Πρόκειται για μια σύμπτωση που έχει να συμβεί εδώ και 70 περίπου χρόνια! Το θερινό ηλιοστάσιο θα εγκαινιάσει την έναρξη του καλοκαιριού στο βόρειο ημισφαίριο, όπου ανήκει και η χώρα μας, ενώ αντίστοιχα, στο νότιο ημισφαίριο θα συμβεί το χειμερινό ηλιοστάσιο και θα αρχίσει ο χειμώνας.
Το θερινό Ηλιοστάσιο ήταν μια πανάρχαια και πανανθρώπινη εποχιακή γιορτή του Ηλίου. Οι αρχαίοι λαοί, από τα προϊστορικά ακόμη χρόνια, διοργάνωναν πολυήμερες γιορτές και υποδέχονταν το καλοκαίρι με μεγάλες φωτιές τις οποίες διατηρούσαν όλη τη νύκτα του Ηλιοτρόπιου. Οι φωτιές τη νύχτα αυτή έχουν σκοπό να εξαγνίσουν κάθε κακή τροπή, εξασφαλίζοντας στον ήλιο τον αιώνιο δρόμο στο δώμα του ουρανού. Στην Αρχαία Ελλάδα η νύχτα του Ηλιοτρόπιου, ήταν η κοσμική "Πύλη των Θνητών" κατά την οποία οι ψυχές εισέρχονται στον κόσμο για να ξαναγεννηθούν. Υμνούνταν ο Απόλλων Φοίβος Λυκωρεύς, σχετιζόμενος συμβολικά με το πνευματικό Φως και τον εσωτερικό ήλιο του ανθρώπου. Ήταν η γιορτή της ερωτικής μαγείας, με τους νέους να ανταλάσσουν ερωτικούς όρκους στην ύπαιθρο και να πηδούν πάνω από τις φωτιές για να εξαγνίσουν αυτούς τους όρκους αποδιώχνοντας κάθε επιβουλή. Ηταν οι φωτιές της τύχης, πηδώντας πάνω από τις φλόγες τρεις φορές. Οι Δρυίδες των αρχαίων Κελτών της Βρετανίας στο Στόουνχετζ, γιόρταζαν τις "Φωτιές της ακτής". Στα ερείπια του Stonehenge, η ανατολή του θερινού ηλιοστασίου εμφανίζεται στον ορίζοντα σε ευθυγράμμιση με την ογκώδη κύρια πέτρα του μνημείου. Σε όλη την Ευρώπη και Ανατολή οι παραδόσεις των λαών που σχετίζονται με το αστρονομικό αυτό φαινόμενο είναι πάρα πολλές και πλούσιες.
Σήμερα το Ηλιακό Λυκωρειακό μας σύμβολο δεσπόζει πάντα και τιμάται στην ύπαιθρο κατά τις σημαντικές αυτές εορτές για τον άνθρωπο, μεταλαμπαδεύοντας το πνεύμα και μία ζωντανή παράδοση χιλιετιών.

"Το τελετουργικό μιας κοινωνίας δεν μεταβιβάζει μόνο τον πολιτισμό της, αλλά επί πλέον δημιουργεί μια πραγματικότητα η οποία διαφορετικά θα ήταν ανύπαρκτη χωρίς αυτό. Δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η τελετή είναι κάτι σημαντικότερο για την κοινωνία, απ' ότι έχουμε τις λέξεις για την σκέψη. Γι' αυτήν είναι πολύ πιθανόν να γνωρίζεις κάτι και να βρεις λέξεις να το εκφράσεις. Αλλά είναι αδύνατο να υπάρχουν κοινωνικές σχέσεις χωρίς συμβολικές πράξεις."

 Mary Douglas ("Καθαρότητα και Κίνδυνος")

Οι πολεμιστές Ασάντι

Από τις άγνωστες περιπτώσεις που ο πανίσχυρος στρατός της Βρετανικής Αυτοκρατορίας συνετρίβη επανειλημμένως στην Αφρική, ήταν από τους θρυλικούς πολεμιστές Ασάντι. Είναι ο μοναδικός λαός στον κόσμο που κάνει δική του χαρακτηριστική χειραψία με το αριστερό χέρι. Το έθνος των Ασάντι, στην σημερινή Γκάνα, είχε έναν τόσο καλό στρατό που δεν μπορούσαν οι Βρετανοί να νικήσουν, παρά την στρατιωτική τους υπεροχή. Ο στρατός των Ασάντι, διατηρούσε οργάνωση και εκπαίδευση που παραπέμπει στην αρχαία Αίγυπτο. Οι δε νίκες τους εναντίον των Βρετανών οφείλονταν κατά πολύ στους Στρατηγούς του Αυτοκράτορα των Ασάντι, οι στρατηγικές των οποίων συναγωνίζονταν αυτές των αρχαίων Ελλήνων και Ρωμαίων Στρατηγών. Σύμφωνα με τις αναφορές των Βρετανών, τον 18ο αιώνα η δύναμη που μπορούσαν να παρατάξουν οι Ασάντι έφτανε και τους 100.000 άρτια εκπαιδευμένους στρατιώτες με επί πλέον βοηθητικούς σκλάβους. Ο στρατός τους χωρίζονταν σε 6 βασικά σώματα: α) Καταδρομείς - ανιχνευτές β) Ελίτ φρουρά γ) Κυρίως σώμα στρατού δ) Σώμα ειδικά εκπαιδευμένων σωματοφυλάκων ε) Σώμα οπισθοφυλακής στ) Δύο πτέρυγες ειδικών ελιγμών από δεξιά και αριστερά. Αρκεί μόνο να αναφερθεί ότι μερικές ειδικές παρατάξεις μάχης ανοικτού πεδίου των Ασάντι τις εφάρμοζε ακριβώς ίδιες ο Ναπολέων. Πολλές τακτικές περικύκλωσης μάλιστα τις έμαθαν οι Βρετανοί από τους Ασάντι και τις εφάρμοζαν αργότερα οι ίδιοι. Στις 11 Ιουλίου του 1824, ο στρατός των Ασάντι ηττήθηκε από τον βρετανικό και το βασίλειό τους υπετάχθη οριστικά.

Η απώλεια της βιοποικιλότητας

Η απώλεια της βιοποικιλότητας αναγνωρίζεται σήμερα ως ένα από τα μεγαλύτερα -αν όχι το μεγαλύτερο- προβλήματα της χιλιετίας. Ο ρυθμός της απώλειας της βιοποικιλότητας είναι τέτοιος που απειλείται η βιωσιμότητα του ίδιου μας του είδους από τη διακοπή ζωτικών οικολογικών διεργασιών.
Η Σύμβαση για τη Βιοποικιλότητα, η οποία υπεγράφη το 1992 στο πλαίσιο της Παγκόσμιας Διάσκεψης για το Περιβάλλον και την Ανάπτυξη στο Ρίο Ιανέιρο, έθεσε για πρώτη φορά το πρόβλημα της αυξανόμενης μείωσης των ειδών του πλανήτη Γη, ως πολιτικό και οικονομικό ζητούμενο. Η προστασία της ποικιλίας όλων των μορφών ζωής επάνω στη Γη θεωρήθηκε σκόπιμο να αποτελέσει ζήτημα διεθνούς δικαίου καθώς οι επιστημονικές αλλά και πολιτικοοικονομικές επιπτώσεις της υποβάθμισής της επηρεάζουν ολόκληρο τον πλανήτη.
Στις μέρες μας, εξαιτίας των ανθρώπινων δραστηριοτήτων, ο ρυθμός εξαφάνισης ειδών είναι κατά 50-100 φορές μεγαλύτερος από τον αναμενόμενο, της εξαφάνισης δηλαδή από φυσικά αίτια. Το 1/4 των ειδών του πλανήτη απειλείται σήμερα με εξαφάνιση, ενώ υπολογίζεται σύμφωνα με το "Global Biodiversity Assessement του UNEP" ότι κάθε χρόνο χάνονται περίπου 26.000 από τα γνωστά είδη.

The Red Turtle

Θερινό Ηλιοστάσιο 2016